Jesteśmy najlepsi

Aktualności

Aenean sagittis mattis purus ut hendrerit. Mauris felis magna, cursus in venenatis ac, vehicula eu massa. Quisque nunc velit, pulvinar nec iaculis id, scelerisque in diam. Sed ut turpis velit. Integer dictum urna iaculis vestibulum finibus. Etiam tempus dictum rhoncus. Nam vel semper eros. Ut molestie sit amet sapien vitae semper. Pellentesque habitant morbi tristique senectus et netus et malesuada fames ac turpis egestas. 

11 września 2020

Nigdy nie przegrałem żadnej sprawy.

Zadzwoń do mnie: (+48) 733 888 178        

lub napisz:  adamkloszewski@o2.pl        

     magister prawa Adam Kłoszewski

Alienacja Rodzicielska jest przestępstwem

Stowarzyszenie Luka w Prawie

Dziennikarskie nagrywanie policjantów jest legalne

SARS-CoV-2 nie masz obowiązku zakrywania ust i nosa

Psychopacie nie można przypisać winy

Klauzula RODO

Crisis-Consulting.pl

Portal Podatkowy

Rzecznik Praw Obywatelskich

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Portal ZUSNPI

e-PUAP

e-Sąd

Urząd do Spraw Cudzoziemców

Prokuratura Krajowa

Doradca Prawny

SARS-CoV-2 odszkodowania za wymuszanie podporządkowania się niekonstytucyjnym przepisom rozporządzeń

Mój profil facebook'owy

COVID-STOP

DARMOWE PDF-Y

(KLIKNIJ)

Art. 90 k.p.k. stanowi, iż:

§ 1. W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka.

§ 2. W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje interes społeczny lub indywidualny, objęty zadaniami statutowymi tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma reprezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza się odpis statutu lub innego dokumentu regulującego działalność tej organizacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przedkłada sądowi pisemne upoważnienie.

§ 3. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli przynajmniej jedna ze stron wyrazi na to zgodę. Strona może w każdym czasie cofnąć wyrażoną zgodę. W wypadku braku zgody choćby jednej ze stron na występowanie w sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawiciela od udziału w sprawie, chyba że jego udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 4. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie pomimo braku zgody stron, jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 5. Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli stwierdzi, że wskazany w zgłoszeniu interes społeczny lub indywidualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub nie jest związany z rozpoznawaną sprawą.

§ 6. Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli organizacji społecznych występujących w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i oskarżonego do wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli organizacji społecznych, którzy będą mogli występować w sprawie. Jeżeli w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z nich może wskazać jednego przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaje się za cofnięcie zgody na jego występowanie w sprawie. Niezależnie od stanowisk stron sąd może postanowić o dalszym udziale poszczególnych przedstawicieli organizacji społecznych, jeżeli ich udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

 

Na podstawie tego przepisu stowarzyszenie Luka w Prawie może wziąć udział w postępowaniu karnym, jeżeli zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka. Organizacja społeczna (lub organizacje – w jednym postępowaniu może uczestniczyć więcej niż jedna) może działać na etapie postępowania sądowego, czyli już po wniesieniu aktu oskarżenia. Pierwszym warunkiem jaki musi zostać spełniony jest istnienie potrzeby ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka. Sąd ustali czy dany interes społeczny wynika z zadań statutowych organizacji oraz czy istnieje potrzeba jego ochrony. W ustawie nie wskazano na to czy potrzeba ochrony dotyczy oskarżonego czy pokrzywdzonego. Oznacza to, że może dotyczyć zarówno jednego jak i drugiego. Stowarzyszenie Luka w Prawie może więc współpracować także z obrońcą czy pełnomocnikiem strony, a sąd nie powinien kontrolować sposobu korzystania przez tego przedstawiciela i innych uczestników procesu ze swoich uprawnień, na co wskazuje Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 29 października 2003 r. (sygn. akt II AKa 175/03).

 

Udział Stowarzyszenia Luka w Prawie w postępowaniu przed sądami karnymi może się objawiać już na etapie inicjowania procesu karnego, a to na skutek powziętych przez organizację pozarządową informacji o popełnionym przestępstwie i wykonaniu społecznego obowiązku denuncjacji (art. 304 § 1 k.p.k.). Na organizacji społecznej ciąży społeczny, realizowany dobrowolnie (nie obwarowany żadną sankcją administracyjną czy karną), obowiązek zawiadomienia o przestępstwie ściganym z urzędu (art. 304 § 1 k.p.k.). Spod tego obowiązku wyłączone są przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego (przykładowo są to przestępstwa zniesławienia z art. 212 k.k. lub znieważania z art. 216 k.k., a także lekkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 3 k.k.) lub na wniosek (jak przykładowo przestępstwo zgwałcenia z art. 197 § 1 k.k. lub kradzieży na szkodę osoby najbliższej z art. 278 § 4 k.k.). Organizacja społeczna informując organy ścigania o popełnionym przestępstwie, działa wyłącznie w interesie społecznym, a nie jej własnym, gdyż informuje nie o czynie, który jej bezpośrednio dotyczył, lecz o przestępstwie ściganym z urzędu, o którego popełnieniu dowiedziała się w związku z prowadzeniem swojej statutowej działalności.

 

Podkreślić należy, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 12 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, stanowiąc, że „osoby które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych lub zawodowych powzięły podejrzenie o popełnieniu ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem przemocy w rodzinie, niezwłocznie zawiadamiają o tym Policję lub prokuratora”, również nakłada na Stowarzyszenie Luka w Prawie społeczny obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa.

 

Mając na względzie umożliwienie Stowarzyszeniu Luka w Prawie ochronę interesu społecznego lub ważnego interesu indywidualnego, ustawodawca wyposażył je w liczne uprawnienia, które nadają pewne uprzywilejowanie względem innych zawiadamiających będących osobami fizycznymi (które nie są jednocześnie pokrzywdzonymi). Zgodnie z treścią przepisu art. 306 § 1 k.p.k. instytucji społecznej przysługuje prawo do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego oraz prawo przejrzenia akt, nie służy ono natomiast innemu zawiadamiającemu, chyba że jest on jednocześnie pokrzywdzonym. Podmiotem uprawnionym do rozpoznania zażalenia jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, co wynika z treści art. 465 § 2 k.p.k. Ponadto, gdy organizacja społeczna w ciągu 6 tygodni od zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa nie otrzymała od organu ścigania powiadomienia o wszczęciu albo odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego, może złożyć zażalenie na bezczynność organu do prokuratora nadrzędnego albo do powołanego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiadomienie o przestępstwie (art. 306 § 3 k.p.k.). Instytucję taką zawiadamia się również o skierowaniu aktu oskarżenia do sądu (art. 334 § 2 zdanie pierwsze in fine) oraz o wystąpieniu o warunkowe umorzenie postępowania (art. 336 § 4 k.p.k.).

 

Najbardziej zaawansowaną formą udziału Stowarzyszenia Luka w Prawie w procesie karnym pozostaje uczestnictwo w charakterze przedstawiciela społecznego. Z jednej strony instytucja ta znajduje uregulowanie wyłącznie w przepisach art. 90–91 k.p.k., z drugiej zaś jej uprawnienia stają się przedmiotem szeroko zakrojonej dyskusji z uwagi na coraz częstszy udział organizacji pozarządowych w tym charakterze. Bezsprzecznie należy jednak przyjąć, iż właściwe wykorzystanie uprawnień przysługujących przedstawicielom społecznym może przyczyniać się do właściwego przebiegu postępowania karnego i w konsekwencji przybliżać je do standardów rzetelnego procesu oraz pełnej realizacji prawa do sądu.

 

Na gruncie obecnie obowiązującego k.p.k. znakomita większość przedstawicieli doktryny zalicza przedstawiciela społecznego do szczególnej kategorii uczestników postępowania określanych wspólną nazwą rzecznika interesu społecznego. Jak słusznie podkreśla się w doktrynie, przedstawiciel społeczny – jako rzecznik interesu społecznego – jest podmiotem niezależnym od stron procesowych i działającym na rzecz ochrony interesu społecznego. Jednakże może zdarzyć się tak, że w konkretnej sprawie interes społeczny będzie pokrywał się z interesem indywidualnym strony lub innego uczestnika postępowania.

 

Przedstawiciel społeczny powinien w swym działaniu kierować się obiektywnie pojmowanym interesem społecznym, być bezstronnym uczestnikiem procesu, jego wystąpienia powinny być zgłaszanie w obronie interesu społecznego niezależnie od tego, której ze stron mają przynieść korzyść procesową, nie jest formalnie związany z żadną ze stron i nie deklaruje działania na rzecz którejś z nich, mimo że w konkretnej sytuacji jego zachowanie może de facto stać się społeczną obroną lub społecznym interesem, z założenia nie działa po określonej stronie procesu karnego, przystępuje do procesu bez obranego z góry kierunku działania – oskarżenia czy obrony – jego zdanie polega przede wszystkim na przedstawieniu sądowi opinii środowiska, ma obowiązek zachowania obiektywizmu i bezstronności.

 

Wskazać należy, iż nadal aktualny pozostaje pogląd Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 25 listopada 1976 r., Rw 408/76, wskazał, że charakter i rodzaj zarzuconego oskarżonemu przestępstwa nie może uzasadniać odmowy dopuszczenia przedstawiciela społecznego organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym z uwagi na interes wymiaru sprawiedliwości. W konsekwencji należy przyjmować, iż sąd nie może, powołując się na interes wymiaru sprawiedliwości, odmówić przedstawicielowi społecznemu dopuszczenia go do udziału w rozprawie tylko z uwagi na fakt, iż jego działanie będzie się ograniczać do złożenia korzystnych dla oskarżonego oświadczeń.

 

Zgodnie z treścią przepisu art. 90 § 1 k.p.k. każda organizacja może zgłosić udział przedstawiciela społecznego w procesie karnym, jeżeli zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego albo ważnego interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka. Dopuszczenie organizacji do postępowania karnego jest uzależnione od spełnienia przesłanek wymienionych wprost w art. 90 k.p.k. W pierwszej kolejności organizacja musi dokonać pisemnego zgłoszenia przedstawiciela społecznego. Zgłoszenie takie powinno mieć postać uchwały danej organizacji lub jej właściwego organu, podjętej zgodnie ze statutem oraz z procedurą wewnętrzną ustanowioną w organizacji.

 

Aby zgłoszenie mogło być skuteczne musi spełniać wszystkie określone w art. 119 k.p.k. wymogi pisma procesowego, takiej jak: oznaczenie organu, do którego pismo jest skierowane, oznaczenie sprawy, której dotyczy, oznaczenie organizacji wnoszącej pismo wraz z adresem, oznaczenie przedstawiciela społecznego oraz jego adresu, podpisy członków zarządu organizacji, datę sporządzenia wniosku, a nadto zawierać wniosek o dopuszczenie do udziału organizacji społecznej. Uzasadnienie zgłoszenia nie jest konieczne, gdyż obowiązek taki nie wynika z treści art. 90 k.p.k., jednakże z punktu widzenia zabezpieczenia interesów organizacji jest ono wskazane. O ile bowiem spełnienie wymogów formalnych pisma procesowego jest niezbędne z uwagi na fakt, iż wniosek obarczony jakimikolwiek brakami formalnymi powinien zostać uzupełniony w terminie 7 dni (art. 120 § 1 k.p.k.) pod rygorem uznania go za bezskuteczny, o tyle należyte i przekonujące uzasadnienie wniosku może przesądzać o dopuszczeniu przedstawiciela organizacji społecznej do postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z art. 90 § 1 k.p.k. przesłanką dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do postępowania jest potrzeba ochrony interesu społecznego lub ważnego interesu społecznego, w szczególności zaś ochrona wolności i praw człowieka. Co niemniej istotne, ochrona interesu społecznego lub konkretnego interesu indywidualnego musi wpisywać się w zadania statutowe danej organizacji społecznej.

 

Zgłoszenie przedstawiciela społecznego, pod rygorem odmowy przyjęcia zgłoszenia, może nastąpić wyłącznie w sądowym stadium postępowania karnego do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego (art. 90 § 1 k.p.k.), co jednocześnie wyklucza możliwość udziału przedstawiciela społecznego w postępowaniu przygotowawczym oraz w trybie nakazowym i na posiedzeniach poza rozprawą. Nie znaczy to jednak, że zgłoszenie przedstawiciela społecznego już w toku postępowania przygotowawczego nie jest możliwe. Wręcz przeciwnie, takie zgłoszenie będzie dokonane w terminie przewidzianym w przepisach kodeksu postępowania karnego, jednakże będzie ono skutkowało jedynie włączeniem przez prokuratora zgłoszenia do akt sprawy. Natomiast o samym dopuszczeniu do uczestnictwa w sprawie zdecyduje sąd, gdy akta sprawy znajdą się w sądzie wraz z aktem oskarżenia.

 

Ustawa nakłada dodatkowo na sąd obowiązek zbadania, czy zachodzi potrzeba udziału przedstawiciela społecznego w procesie, tzn. czy istnieje potrzeba ochrony interesu społecznego lub ważnego interesu indywidualnego objętego zadaniami statutowymi tej organizacji (art. 90 § 1 k.p.k.). Co więcej, sąd rozpoznający wniosek w przedmiocie dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do postępowania bada, czy udział organizacji leży w interesie wymiaru sprawiedliwości (art. 90 § 3 k.p.k.). Decyzje o dopuszczeniu bądź niedopuszczeniu przedstawiciela organizacji społecznej do postępowania karnego sąd wydaje w formie postanowienia, choć możliwe jest również dopuszczenie per facta concludentia. Postanowienie w przedmiocie dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do postępowania powinno być wydane na rozprawie, jednakże jeżeli zgłoszenie organizacji społecznej nastąpiło już wcześniej, może być ono wydane na posiedzeniu wyznaczonym przed rozprawą w trybie art. 339 § 3 k.p.k.

 

Postanowienie o odmowie dopuszczenia powinno być uzasadnione przez sąd. Zarówno decyzja pozytywna, jak i negatywna sądu nie podlegają zażaleniu. Nie jest to bowiem postanowienie zamykające drogę do wydania wyroku, jak również żaden przepis szczególny kodeksu nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienia sądu w przedmiocie dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do postępowania.

 

Przedstawiciel społeczny, przystępując do procesu, powinien przedłożyć sądowi pisemne imienne upoważnienie do występowania w danej sprawie, wystawione przez uprawniony organ organizacji (art. 90 § 2 k.p.k.). Przedstawiciel społeczny, co wynika z samej istoty tejże instytucji, powinien być członkiem organizacji, którą ma reprezentować w procesie. Osoba ta nie może być pełnomocnikiem procesowym danej organizacji, gdyż przekreślałoby to charakter społeczny działania w procesie. Ponadto, przedstawiciel musi być obywatelem polskim, korzystającym z pełni praw publicznych i posiadającym pełną zdolność do czynności procesowych. Dodatkowo, przedstawiciel nie może opowiadać się po żadnej ze stron procesowych, gdyż jego zadaniem – jako rzecznika interesu publicznego – jest pomoc sądowi w dojściu do prawdy materialnej, dlatego też jego podejście do sprawy powinno charakteryzować się bezstronnością i obiektywizmem.

 

Jeżeli w trakcie postępowania sąd uzna, że uczestnictwo przedstawiciela danej organizacji nie leży w interesie wymiaru sprawiedliwości, to nie ma podstaw prawnych do usunięcia go z postępowania. Przedstawiciel społeczny traci prawo do udziału w procesie, jeżeli okazałoby się, że w momencie zgłoszenia nie zachodziły przesłanki do dopuszczenia udziału organizacji społecznej w procesie lub w przypadku gdyby doszło do likwidacji organizacji, która go ustanowiła w trackie procesu.

 

Ustawa nie zawiera ograniczeń co do liczby organizacji społecznych zgłaszających swój udział w postępowaniu, jednakże sąd powinien to oceniać w każdym konkretnym postępowaniu indywidualnie i dopuścić do udziału w charakterze przedstawiciela społecznego tyle osób, by ich nadmierna liczba nie utrudniała sprawnego przebiegu postępowania.

 

Zgodnie z art. 91 k.p.k., że przedstawiciel społeczny może uczestniczyć w rozprawie, wypowiadać się, składać oświadczenia procesowe ustnie do protokołu lub na piśmie. Pisemne oświadczenia mogą być potraktowane jako dowód z dokumentu, jeżeli zawierają informacje istotne dla sprawy, np. gdy poszerzają informacje o oskarżonym. W kodeksie postępowania karnego nie ma jakichkolwiek wskazań odnośnie do tego, co miałoby być treścią tych oświadczeń. Przedstawiciel społeczny za zgodą przewodniczącego składu sądzącego może również zabrać głos po zamknięciu przewodu sądowego, przemawiając po stronach czynnych, a przed obrońcą oskarżonego i samym oskarżonym (art. 406 § 1 k.p.k.). Przedstawiciel społeczny nie może natomiast zadawać pytań osobom przesłuchiwanym (por. art. 171 § 2 i art. 370 k.p.k.), składać wniosków dowodowych (art. 167 k.p.k.) oraz wnosić środków odwoławczych (art. 425 § 1 k.p.k.). Nie ma przeszkód prawnych natomiast, aby przedstawiciel społeczny zwrócił się do sądu w trybie art. 9 § 2 k.p.k. z wnioskiem o rozważenie przeprowadzenia dowodu czy zadania wskazanych przez przedstawiciela pytań. W literaturze, opierając się na treści przepisu art. 156 § 1 zdanie drugie k.p.k., wskazuje się również na możliwość dostępu przedstawiciela do akt sprawy.

 

Z uwagi na charakter uprawnień sąd powinien zawiadamiać przedstawiciela społecznego o każdym terminie rozprawy, również o terminie rozprawy odwoławczej (art. 458 k.p.k.), z tym zastrzeżeniem, że nieobecność prawidłowo zawiadomionego przedstawiciela społecznego nie tamuje rozpoznania sprawy. Jednakże, w przypadku nieobecności usprawiedliwionej, uznać należy, że sąd powinien rozprawę odroczyć, by umożliwić przedstawicielowi społecznemu faktyczne uczestnictwo w rozprawie. Również w przypadku wyłączenia jawności rozprawy przedstawiciel ma prawo pozostać na sali jako osoba biorąca udział w postępowaniu, chyba że zachodzi obawa ujawnienia tajemnicy państwowej (art. 369 § 1 k.p.k. w zw. art. 369 § 2 k.p.k.).

 

Wyrok prawomocny zapadły w sprawie wytoczonej przez organizację społeczną ma powagę rzeczy osądzonej pomiędzy stroną, na rzecz której wytoczyła powództwo, a stroną przeciwną.

STOWARZYSZENIE ZWYKŁE LUKA W PRAWIE
W POSTĘPOWANIU KARNYM
17 sierpnia 2020